Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Vize ve göçmenlik işlemleri için mutlaka lisanslı bir göçmenlik avukatına danışınız.
EB-5 Programına Genel Bakış
EB-5 programı, ABD'de belirli bir yatırım eşiğini karşılayan ve iş yaratma koşulunu sağlayan yabancı yatırımcılara kalıcı oturma izni (green card) imkânı tanır. Program, 2022 yılında yürürlüğe giren EB-5 Reform Act of 2022 (Consolidated Appropriations Act, 2022) ile köklü değişikliklere uğramıştır.
EB-5 sürecinin üç temel kavramı — TEA (Targeted Employment Area), I-526E petisyonu ve yatırım riski — pek çok yatırımcının süreç başında tam olarak kavrayamadığı ve zaman içinde sürprizlere yol açabilen alanlardır. Bu yazı bu üç konuyu netleştirmeyi amaçlamaktadır.
TEA (Targeted Employment Area) Nedir?
TEA, USCIS'in tanımıyla yüksek işsizlik oranına sahip kentsel alan veya kırsal bölge olarak sınıflandırılan coğrafi bölgedir.
TEA Sınıflandırması Neden Önemlidir?
Yatırım eşiği doğrudan TEA statüsüne bağlıdır:
- TEA bölgesinde yatırım: Minimum 800.000 USD
- TEA dışı bölgede yatırım: Minimum 1.050.000 USD
EB-5 Reform Act Sonrası TEA Belirlemesi
2022 Reformu öncesinde eyaletler kendi TEA sınırlarını oldukça geniş biçimde çizebiliyordu. Yeni düzenlemede TEA belirleme yetkisi eyaletlerden alınarak doğrudan USCIS'e devredilmiştir. Bu değişiklik, TEA statüsü elde etmeyi önceki döneme göre daha zor kılmıştır.
Bir bölgenin TEA olarak sınıflandırılabilmesi için:
- Kırsal bölge: Herhangi bir MSA (Metropolitan Statistical Area) veya MSA içinde yer almayan ilçe dışında bulunma
- Yüksek işsizlik bölgesi: ABD ulusal işsizlik oranının en az 1,5 katı işsizlik oranına sahip alan
I-526 ve I-526E Arasındaki Fark
EB-5 Reform Act, regional center (bölgesel merkez) yatırımları için ayrı bir petisyon formu olan I-526E'yi getirmiştir. Doğrudan yatırım yapanlar ise I-526 formunu kullanmaya devam eder.
I-526E (Regional Center Yatırımcıları İçin)
- Regional center aracılığıyla onaylı projeye yatırım yapılır.
- Yatırımcının iş yaratmayı doğrudan kanıtlaması gerekmez; indirect job creation (dolaylı istihdam) yeterlidir.
- Yatırım projesi USCIS'in önceden onayladığı bir çerçevede sunulur.
I-526 (Doğrudan Yatırımcılar İçin)
- Yatırımcı kendi işletmesini kurar veya satın alır.
- 10 tam zamanlı ABD vatandaşı veya daimi oturma izni sahibi çalışan istihdamını doğrudan kanıtlaması gerekir.
- Projenin tüm detaylarını yatırımcının kendisi USCIS'e sunar.
İşlem Süreleri
EB-5 petisyon süreleri önemli ölçüde değişkendir ve yoğunlukla birkaç yıla uzayabilir. Güncel süreleri USCIS'in resmi işlem süresi sayfasından takip etmek gerekir.
EB-5'te Yatırım Riski: At Risk Koşulu
EB-5 programının en kritik ölçütlerinden biri yatırımın "at risk" (riskli) nitelikte olmasıdır.
Ne Anlama Gelir?
USCIS, yatırımın hem kazanç potansiyeli hem de kayıp riski taşıması gerektiğini belirtir. Bu, garantili geri ödeme vaat eden yapıların EB-5 uygunluğunu doğrudan etkiler.
Pratik Sonuçlar
- Geri alım garantisi (guaranteed buyback) içeren sözleşmeler "at risk" testini karşılamayabilir.
- Yatırımın operasyonel hesaba aktarılmış ve projeye gerçekten tahsis edilmiş olması gerekir.
- İdari ücretler, avukatlık masrafları ve aracı komisyonları yatırım miktarına dahil edilemez; bunlar ayrıca ödenmelidir.
Regional Center Yatırımlarında Risk
Regional center projelerinde yatırım genellikle proje şirketine borç (loan) veya öz sermaye (equity) şeklinde aktarılır. Projenin iflas etmesi veya başarısız olması durumunda yatırım tamamen kaybedilebilir. Bu risk, EB-5 programının yapısal bir özelliğidir.
Visa Bulletin ve Öncelik Tarihleri
Türk vatandaşları dahil belirli ülke doğumlu yatırımcılar için EB-5 kategorisinde retrogression (öncelik tarihi gerimesi) yaşanabilir. Türkiye doğumlular açısından EB-5 talebi görece düşük olduğundan bu genellikle sorun oluşturmaz; ancak Visa Bulletin'in aylık olarak takip edilmesi önerilir.
BizHouston Yorumu
EB-5 süreci, TEA tespiti, projenin yapısı, iş yaratma kanıtı ve at risk ölçütleri açısından son derece teknik bir değerlendirme içerir. 2022 Reformu bu teknik gereksinimleri daha da sıkılaştırmıştır. BizHouston olarak EB-5 sürecini araştıran yatırımcılara genel bilgilendirme desteği ve lisanslı göçmenlik avukatı ile CPA'e yönlendirme sağlıyoruz.
Sık Sorulan Sorular
TEA bölgesinde yatırım her zaman 800.000 USD mi?
Evet, 2022 Reformu ile sabitlenmiş olan bu oran ilerleyen yıllarda enflasyona göre revize edilebilir. Güncel oran için USCIS sayfası kontrol edilmelidir.
Regional center ile doğrudan yatırım arasında hangisi daha mı risksiz?
Her iki model de "at risk" ölçütünü karşılamalıdır. Regional center projelerinde yönetim daha az aktif olmakla birlikte proje başarısızlığı riski tamamen ortadan kalkmaz.
EB-5 yatırımı vergi açısından nasıl değerlendirilir?
Bu konu ABD vergi hukuku ve Türkiye-ABD çifte vergilendirme anlaşması çerçevesinde bireysel olarak değerlendirilmelidir. CPA desteği zorunludur.
I-526E petisyonu ne zaman dosyalanmalıdır?
Yatırım taahhüdü ve fonların proje hesabına aktarımından sonra. Dosya eksiksiz hazırlanmadan önce tüm destekleyici belgelerin derlenmesi önerilir.
Kaynaklar
- USCIS — EB-5 Immigrant Investor Program: https://www.uscis.gov/working-in-the-united-states/permanent-workers/employment-based-immigration-fifth-preference-eb-5
- DOS — Visa Bulletin: https://travel.state.gov/content/travel/en/legal/visa-law0/visa-bulletin.html
- Federal Register — EB-5 Reform Act Implementation: https://www.federalregister.gov/documents/2022/03/15/2022-05372/eb-5-immigrant-investor-program-modernization
Genel Bilgilendirme Notu
Bu içerik, yukarıda belirtilen resmi kaynaklardaki bilgiler esas alınarak BizHouston tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Hukuki, finansal veya yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Vize veya green card onayı garantisi verilmemektedir. Bireysel değerlendirme için lisanslı göçmenlik avukatı ve vergi uzmanına danışılması önerilir.